Sağlık

Kahvenin karaciğer yağlanmasına gizemli faydası var

Spread the love

karaciğer sağlığı ile ilgili önemli açıklamalarda bulundu.

“KARACİĞER YAĞLANMASI YENİ BİR HALK SAĞLIĞI KRİZİ OLABİLİR”

Yağlı karaciğer hastalığının iki tipi olduğunu ve bunlardan birininyağlanma ve diğerinin de NASH olduğunueden Prof.Dr.Yılmaz,”Basit yağlanmada karaciğerde anormal yağ birikimi vardır ancak karaciğer hücrelerinde iltihaplanma ve şişme yoktur. Neyse ki tüm karaciğer yağlanmalarının yüzde 80-90’ı bu duruma uymaktadır. Diğeri ise karaciğer yağlanmasıileise bu hastalığa NASH deniyor.10 karaciğer yağlanmasından 1-2 tanesi aslında NASH’dir. Karaciğer yağlanmanız varsa bununbir yağlanma mı yoksa NASH mi olduğukan testleri ve ultrasonla anlaşılamaz. Bu konuda deneyimli bir gastroenteroloğa başvurmanız gerekir.İlaç ve tedavi yöntemlerindeki gelişmeler devam ediyor.Karaciğer yağlanması yeni birsağlığı krizi olabilir” dedi.  

“İLERİ EVRE SİROZ OLUŞANA KADAR GENELLİKLE HİÇBİR BELİRTİ VERMEZ”

Karaciğer yağlanmasının karaciğerde iltihaba yol açtığı, siroza ilerleyebilen bir karaciğer hastalığı olan NASH’in alkol kullanımı ile ilişkisi bulunmadığını dile getiren Yılmaz, “Çoğu durumda NASH yüksek şekerli, yüksek yağlı beslenme ve hareketsiz yaşamın sonucudur. NASH şişmanlık, tip 2 diyabet ve insülin direnci ile yakından ilişkilidir. Türkiye’deki erişkinlerin yüzde 32’si ne yazık ki şişman, Avrupa kıtasının en obez ülkesiyiz, Tip 2 diyabet hastalığının sıklığının ülkemizde çok yüksek olduğu (günümüzde yüzde 20 )da düşünüldüğünde ne yazık ki karaciğer yağlanması sıklığında dünyada en üst sıralardayız. NASH şişmanlık, tip 2 diyabet ve insülin direnci ile yakından ilişkilidir. İleri evre siroz oluşana kadar genellikle hiçbir belirti vermez. Her 5 karaciğer yağlanmasından bir tanesi NASH’dir.Teşhisi için kan testleri, ultrason, Fibroscan ve karaciğer biyopsisi yapılmasıolabilir.NASH hastalığında ölüm nedenleri sıklık sırasına göre kalp, kanserler ve sirozdur.İlaç tedavisi bulunana kadar en faydalı tedavi yöntemi diyet ve egzersizdir.” dedi.

“TÜRKİYE’DE 4 MİLYON NASH HASTASI OLDUĞU TAHMİN EDİLİYOR”

Türkiye’de 4 milyon NASH hastası bulunduğu ve 150 bin kişide de şuNASH’e bağlı siroz gelişmiş olduğunun tahmin edildiğine vurgu yapan Prof.Dr.Yusuf Yılmaz, “Erişkin her 4 kişiden birinde karaciğer yağlanması var. Ultrasonda karaciğer yağlanması görülen her 5 hastanın 4 tanesinde karaciğer kan testleri normaldir.Karaciğer yağlanması olan her 5 hastanın birinde NASH var.Tip 2 diyabeti olan her 3 kişiden birinde NASH vardır. NASH hastalarının yaklaşık yüzde 80’inde obezite, yüzde 70’inde metabolik sendrom, yüzde 50’sinde tip 2 diyabet var. Obezitesi olanların yüzde 85’inde, tip 2  diyabeti olanların yüzde 65’inde, metabolik sendromu olanların yüzde 50’sinde karaciğer yağlanması var. NASH hastalığında en sık ölüm nedenikaynaklıdır. Hele de metabolik sendrom birlikteliği varsadamar hastalığı olarakkrizi, inme/felç geçirme riski en yüksektir. Böylesine önemli sonuçları olan bir hastalığın sıklığı ülkemizde obezite ve diyabet sıklığındaki çarpıcı artışaolarak artmaktadır. Yeni elde ettiğimiz veriler karaciğer yağlanması sıklığının ülkemizde ürkütücü düzeylere ulaştığına işaret etmektedir. Bu nedenle bu hastalığın önlenmesi ve tedavi edilmesi hususunda acil önlemler alınması gerekmektedir. Aksi taktirdeon yıllarda ülkemizi bu sinsi hastalığın sonuçlarıyla orantılı ağır ekonomik bedeller beklemektedir” diye konuştu.

NASH TEŞHİSİ NASIL KONULUYOR?

Prof.Dr.Yusuf Yılmaz, NASH teşhisinin nasıl konulduğuyla ilgili şunları söyledi:   “Yağlı karaciğer hastalığı genellikle başka bir nedenden dolayı yapılmış karaciğer kan testlerinde yükselme (AST ve ALT) veya ultrasonda karaciğer yağlanması saptanmasıyla karşımıza çıkar. Karaciğer testlerinde yüksekliği yol açabilecek diğer karaciğer hastalıklarının olmadığını göstermek için doktorunuz alkol kullanıp kullanmadığınızı,hastalıklarınızı, ilaçlarınızı, ailede karaciğer hastalığı olup olmadığını soracak,kan testleri isteyecektir. NASHteşhisi ve hangi evrede olduğunun belirlenmesi için veya yapılan testlerinizde bozulmaya yol açabilecek diğer hastalıklarınızın olmadığından emin olmak için karaciğer biyopsisi yapılması gerekebilir. Fibroscan ile karaciğer fibrozis evresi ve aynı zamanda yağlanma miktarı ölçülerek gerekirse biyopsi yapılabilir. Karaciğer biyopsisi iğne ile karaciğerden çok küçük bir doku (karaciğerin 50 binde 1’i) alma işlemidir. Bu doku başka birtarafından mikroskop ile incelenip NASH hastalığınızın olup olmadığı, ayrıca eşlik eden fibrozis dene nedbe dokusunun evresi söylenir”

Sıradaki Haberi Oku  Profesör Abdurrahman Şenyiğit: Koronavirüsten ziyade domuz gribini konuşmamız lazım

“NASH TEDAVİ YÖNTEMLERİ NELER”

Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi ve Türk Karaciğer Araştırmaları Derneği (TKAD) Yağlı Karaciğer Çalışma Grubu Başkanı Prof.Dr.Yusuf Yılmaz, NASH tedavisiyle ilgili şu tavsiyede bulundu:

“Kilo kaybı ve fiziksel aktivite şukadar etkisi kanıtlanmış en iyi tedavi yöntemleridir. Ancak kilo kaybı kademeli ve yavaşça olmalıdır (haftada en1,6 kg), çünkü daha hızlı kilo kaybı da yağlanmaya yol açabilir. Bu değerlerin çok üzerinde danışanına kilo verdirmeleriyle sosyal medyada övünen diyetisyenler aksine utanç duymalıdır. NASH’i ortadan kaldırabilmek için 1 yıllık süre içinde vücut ağırlığının en az yüzde 7’si kadar, fibrozisin ortadan kaldırılabilmesi için en az yüzde 10’u kadar kilo verilmelidir (Örneğin 100 kg olan bir hasta NASH’i düzeltmek için en az 7 kilo, NASH’inolduğu karaciğer fibrozisini düzeltmek için en az 10 kg vermelidir) Diyetisyen eşliğinde beslenmenizin yaşam tarzı değişikliği şeklinde yeniden düzenlenmesi önerilir. Kilo vermek ve uzun vadede bu çabayı sürdürmek zordur ve hastalar böyle büyük bir değişime karşı kendilerini güçsüz hissedebilirler. 10 hastadan ancak bir tanesi 1 yıllık süre içinde yüzde 10’dankilo kaybını başarabilir, bu durumda dahi fibrozisde yüzde 45 gerileme başarılabilir”

“KARACİĞER YAĞLANMASINA KARŞI NELER YAPILMALI”

Prof. Dr. Yusuf Yılmaz, karaciğer yağlanmasına karşı neler yapılması gerektiğiyle ilgili de maddeler halinde sıraladı:

1.KENDİ YEMEKLERİNİZİ KENDİNİZ PİŞİRİN

“Tabağınızda nelerin olduğu hakkında bilgi sahibi olmanız için, mümkün olduğunca sıfırdan pişirmeniz tavsiye edilir. Hazır gıdalar, atıştırmalık ürünlerde bile, çok yüksek seviyede yağ, tuz ve şeker içerirler.

2. YAĞ ALIMINI AZALTIN

Etlerin, balıkların ve kabuklu deniz hayvanlarının ızgarası ve tercihen doymamış yağlar açısındanyağlar (zeytin yağı, keten tohumu)  kullanılması tavsiye edilir.

3 PORSİYONLARINIZI KONTROL ALTINDA TUTUN

Dengeli bir öğün burada gösterildiği şekilde oluşmalıdır.

4: SU İÇİN

Vücudunihtiyacının karşılanmasıönem taşır. Doğal aromalar: taze limon, nane veya salatalık suya taze ve lezzetli bir tat verecektir.  Sıcak şekersiz içecekler: Çay veya kahve (şeker veya tatlandırıcılardan kaçınılmalıdır) de tercih edilebilir.

5.SAĞLIKLI ATIŞTIRIN

Eğer yapabiliyorsanız, atıştırmalıklardan kaçınmanız en iyisi. Ancak bu herbaşarılamaz ve bu nedenle doğru atıştırmalıkların seçilmesi önemlidir: Badem,ve fındık: iyi bir protein kaynağıdır ve sizi daha uzun süre tok tutar. Meyveler:   iyi seçeneklerdir, ancak önerilen şeker alımını aşmanıza yol açabilecek kadar yüksek şeker içermediğine dikkat edin.   Bilmenizdevar: Yavaş yiyin! Midenizin beyninize tokluk mesajı göndermesi, yemeğe başlamanızdan itibaren en az 20 dakikadır. Hızlıyerseniz, aşırı yiyebilirsiniz.

Sıradaki Haberi Oku  Çinde koronavirüs sebebiyle 10 günde inşa edilen hastane uzaydan görüntülendi

6.KIRMIZI YİYECEKLER

Market alışverişi yaptığınızda, satın aldığınız gıdalardaki etiketleri dikkatlice okuduğunuzdan emin olun. Bunlar, sepetinize koyduğunuz ürünleriniçerikleri hakkında önemli birer bilgi kaynağıdır. İçindekiler listesinde, malzemeler ağırlık sırasına göre tanımlanır: Ürününbileşenleri daima önde gelir. Listedeki ilk bileşen tereyağı veya yağ ise, ürünün yağ içeriği muhtemelen çok yüksektir. Örneğin: 100 gramında 20 g üzerinde şeker bulunan bir ürün, çok yüksek oranda şekerli bir üründür. 100 gramında 3g üzerinde yağ bulunan bir ürün, çok yüksek oranda yağ içeren bir üründür. İşlenmiş et (sucuk, salam gibi) ve hazır paketli yiyeceklerden mümkün olduğuncadurun.

7. YAPABİLDİĞİNİZ KADAR EGZERSİZ YAPIN, ANCAK KENDİNİZİ AŞIRI ZORLAMAYIN!

Egzersiz hem kişinin kendisini iyi hissetmesini sağlar, hem de vücudu şekillendirir: Diyabetikler için kilo, şeker seviyesi kontrolü,hastalığı riskinin azaltılması… Egzersiz, enerji tüketimine yol açan herhangi bir harekettir: Hafif egzersiz : yürüyüş, bahçe işleri…Orta şiddet: yüzme, tempolu yürüyüş, plates Yüksek şiddet: tenis, bisiklet, koşu

8.SİGARAYI BIRAKIN

Yaptığımız bilimsel araştırmada sigaranın yağlı karaciğer hastalığında karaciğerdeki hasarı belirgin arttırdığını gösterdik. Yurt dışında yapılan bir araştırmada sigaranın bırakılması ile buetkidedönüşüm olabileceği gösterildi. NASH’de en sık ölüm nedeninindamar hastalıkları olduğu düşünüldüğünde NASH hastasının sigara içiyor olması akıllara ziyandır. NASH hastası siroz olmaktan korkar ancakhastalıklarından ölme riski siroza göre kat kat yüksektir.

8.ALKOLDEN UZAK DURUN

NASH hastalığı alkol kullanmayanlarda görülen hastalıktır, ancak az miktarda  (genellikle sosyal içici olarak tanımlanır) alkol kullananlarda da NASH görülebilir. Önemli oranda olmayan alkol kullanımının karaciğer yağlanması üzerinde olan etkileri konusunda çelişkili sonuçları olan araştırmalar vardı. Ancak çok prestijli birolan Lancet’te yayımlanan çok büyük bir bilimsel araştırma bu konudaki tartışmalaranoktayı koydu: Alkol kullanımının güvenli miktarı sıfırdır. Yani bir damla dahi alkol kullanmayın!

9. KAHVE İÇİN

Yapılan araştırmalarda günde 2 kupa filtre kahve içmenin tüm kronik karaciğer hastalıklarında(NASH dahil) olumluyaptığını ortaya koymuştur. Benzer etkininiçilen Türk Kahvesi için de olabileceğini tahmin etmekteyiz. Araştırmalar kahve tüketiminin karaciğer yağlanması riskini azalttığı  hatta karaciğer yağlanmasına karşı koruyucu bir faktör olduğunu göstermiştir. Kahvenin nasıl bir mekanizma ile bu koruyuculuğu sağladığı günümüzde hala bir araştırma konusudur. Güncel araştırmalar kahvedeki kafein üzerine odaklansa da kahveol ve kafestol gibi diğer maddelerin ya da kahvenin içerdiği antioksidanların karaciğer üzerindeetkileri olduğunu söyleyebiliriz. Fakat çay, yeşil çay gibi kafein içeren başka ürünlerin karaciğer üzerindeetkiler yaptığı gösterilmemiştir. Bu da burada kafeinin etkisi olduğu düşüncesinden bizi uzaklaştırmaktadır. Ayrıca yapılan çalışmalar kahvenin bağırsaktaki mikrobiyotamız üzerineederek bağırsak-karaciğer ilişkisi ile  karaciğerdeki yağ depolanmasını engellediğini, karaciğerden yağ salınımını arttırdığını göstermiştir. Ayrıca kahvenin bağırsaktaki geçirgenlik proteinlerinin onarımını kolaylaştırdığı, böylece zararlı maddelerin barsak yolu ile karaciğere geçişini engellediği, lipid ve enerji metabolizmasını da düzenlediği gösterilmiştir. Sonuç olarak kahve karaciğere iyi gelir, ileri evre fibrozis (nedbe dokusu şeklinde karaciğer hasarı) ve siroz riskini azaltır. Üstelik siroz olanlarda dahi karaciğer kanseri gelişim riskini düşürür. Kahve içerken şeker kullanmamalıyız, mümkünse sütsüz veya çok az süt katarak içmeliyiz. Eğer başka bir hastalık nedeni ile yasaklı değilse günde 2-3 fincan filtre kahve ideali, ne daha azı ne de daha fazlası.

Sıradaki Haberi Oku  Çinde karantina altındaki bölgede kontrollerde bulunan sağlık görevlileri, drone ile vatandaşların ateşini ölçtü

10. KÜRLERDEN UZAK DURUN

NASH hastalığında işe yaradığı kanıtlanan ve hastaların kullanımına sunulabilecek hiçbir kür, bitkisel ürün henüz yoktur. Hatta bunların bir kısmı karaciğerinizeverebilir. Enginarı mevsiminde, maydonoz, limonunuzu salatanızla yiyin. Bu önerilerin yol açtığı karaciğer toksisitesini o öneriyi yapanlar değilbu karaciğer hastalığının uzmanı olan gastroenterologlar görmektedir. Bitkisel beslenme merakınız varsa diyetisyeninize başvurarak ‘Akdeniz Diyeti’ uygulayın.

11. KALİTELİ UYKU (EN AZ 5-6 SAAT, EN ÇOK 8-9 SAAT) İÇİN ÇABA GÖSTERİN

Düzenli bir uyku ritmine sahip olmamak da karaciğer yağlanması riskini arttırıyor. Düzenli, yeterli sürede, zifiri karanlıkta, sessiz bir ortamda olmayan uyku sirkadyen ritmimizi yani vücut saatimizi bozar. Vücut saatimiz uyku-uyanıklık, yeme-içme alışkanlıkları, metabolizma ve hormonal salınım döngülerimizieder.  Sirkadyen ritimdeki düzensizliklere bağlı bozulan leptin hormonu metabolizması tokluk algımızda bozulmalaraolur. Melatonin  sirkadyen ritim ile uyumlu olarak özellikle gece beyinde sentezlenen (yüzde 80’i) bir hormondur. Melatonin yaş ilerledikçe yağlanmamızı ve insülin direncini önleyici etkiye sahiptir.  Ancak biyolojik saatimizdeki bozulmalar melatonin salgılanmasında da bozukluklara yol açar. Uykusuzluk daha çok yeme, daha azetme, insülin direnci ve kilo alma ile ilişkilendirilmiştir. Buna bağlı yağlı karaciğer gelişme riski artmaktadır. Araştırmalar uyku bozukluğu olan bireylerin karaciğer hasarı ve karaciğer kanseri açısından da daha riskli bir grupta yer aldığını göstermektedir. Yani uykusuzluğun hem karaciğer hastalığı oluşumu hem de karaciğer hastalığının seyrinin kötüleşmesindeetkisi vardır. Diğer bir önemliuyku süresi ve uyku kalitesidir.  Beş saatten az uyuyan bireylerde ilerleyen zamanda karaciğer yağlanmasının görülme riski artmaktadır. Yine çeşitli nedenlere bağlı gece uyanık kalan bireyler de karaciğer yağlanması gelişmesi bakımından risk altındadır. Gece vardiyesinde çalışan bireylerin karaciğer yağlanması açısından risk altında olduğuzamanlardaki araştırmalarda gösterilmiştir. Bu bireyler ilerleyen dönemlerde NASH için artmış riske sahip olurlar. Bu yüzden hastalarımıza yaşam tarzı değişiklikleri için düzenli bir diyetin yanı sıra beş saatten az olmayan düzenli bir gece uykusu önermekteyiz. Tabii ki teknolojik aletlerden uzak, zifiri karanlık ve sessiz bir ortamda.

12: EGZERSİZ YAPIN

Kilo kaybı ve fiziksel aktivite ile NASH ile ilişkili durumların (örneğin şişmanlık, tip 2 şeker hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi, insülin direnci) kontrolü de kolaylaşır. Yağlı karaciğer hastalığında en sık ölüm nedenininkökenli olduğu hatırlanacak olursa kilo verme ve fiziksel aktivite ile sadece karaciğer yağlanmasının değildamar hastalığı riskinin azalacağı anlaşılır. Yağlı karaciğeri olanlar kesinlikle alkol tüketmemelidir. Bunu yanı sıra fruktoz içeren hazır meyve sularından, ayrıca meşrubatlardan (meyve suları, kola, fanta, gazozlar vb), da kaçınılmalıdır. ‘Organik’, ‘bitkisel’, ‘doğal’ kelimeleri ileedilen yiyeceklerin karaciğeriniz için her’sağlıklı ve güvenli’ anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Doktor onayı olmadan herhangi bir bitkisel ilaç, çeşitli kürler, vitamin veya ilaç kullanılmamalıdır. Aşırı şişman hastalarda obezite cerrahisi NASH hastalığını düzeltebilir. Siroza bağlı karaciğer yetmezliği veya karaciğer kanseri gelişenlerde karaciğer nakli yapılabilir.”

Kaynak: DHA

İlgili Makaleler

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu